02 Mayıs 2013, 17:09 - Anasayfa | Yazarlar Haberi yazdır

1453 İSTANBUL SÖZLEŞMESİ

1453 İSTANBUL SÖZLEŞMESİ

M Zahid SARAÇ

  • Facebook Paylaş
  • Twitter Paylaş
Bu köşe yazısı 7914 kez okunmuştur

1453 İSTANBUL SÖZLEŞMESİ

 

29 Mayıs 1453’te eskilerin deyimi ile kurun-ı vusta’nın (ortaçağ) kapanmasına sebep teşkil eden bu fetihten sonra Fatih’in İstanbul şehrinde kalan Ermeni, Musevi ve Hıristiyanlara tanıdığı haklar siyaset ilmi ve İslam hoşgörüsü çerçevesinde incelenmesi gereken bir mevzuudur. Özellikle Galata Cenevizleri ile yapılan 1453 İstanbul Sözleşmesi, Fatih’in birlikte yaşama örneğini sunması açısından üzerinde durulması gereken bir konudur. 

 

Yıllardır savaşların anlatıldığı tarih anlayışından biraz uzaklaşıp hala ırkçılığın revaçta olduğu bu dünyada Fatih’in asırlar öncesinde günümüz dünyasına verdiği mesajları doğru anlamak gerekir.

 

Fatih ve Osmanlı halkının 15. yüzyıl dünyasında Müslüman, Hıristiyan, Yahudi, Ermeni… bütün insanlar için bir barış düzeni kurması inanılması güç bir başarıdır. Sultan Fatih şehrin fethinden üç gün sonra bayramlar ve şölenler tertip ederek halkın serbest bir şekilde yaşamasını emretti ve Patrik seçimini yaptırdı. Sultan Fatih’in bu tutumu fetih sonrası kaçan 5000 kişinin geri dönmesini sağlamıştır. Bunun yanında Ermeniler içinde bir patrik atadı ve bir kilise tahsis etti. Fetihten sonra Yahudi sayısında artış olmuştur, Fatih’in İstanbul’a bir hahambaşı atadığı da bilinmektedir. Yusuf Hallaçoğlu’na göre bu verilen haklar Avrupa düşünce sistemini temelinden sarsmıştır. Zira o güne kadar böyle bir şeye şahit olmamış Avrupa toplumu kilise taassubu altıdaydı. Verilen bu haklar ışığında günümüzde Osmanlı’nın 560 yıl önceki seviyesinden mahrum olan birçok devlet malumumuz.    

 

6 Ekim 1453 yılında Galata Cenevizlileri ile İstanbul Sözleşmesi (ahidname) imzalanmış ve insanlık dramlarının yaşandığı, soykırımların devam ettiği dünyamıza son derece önemli mesajlar veren bu belgenin aslı şu anda British Museum’dadır. Maddeler şöyledir:

 

1. Kabul eyledim ki, kendülerin âyinleri ve erkânları (adetleri, kuralları) ne veçhile cari olagelirse (sürerse), yine ol üslûb üzere âdetlerin ve erkânların yerine getüreler. Ben dahi üzerlerine varub kal’alarını yıkub harâb etmeyem.

2. Buyurdum ki, kendülerinin malları ve rızıkları ve mülkleri ve mahzenleri ve bağları ve değirmenleri ve gemileri ve sandalları ve bil-cumle meta’ları ve avretleri ve oğlancıkları ve kulları ve cariyeleri kendülerinin ellerinde mukarrer ola(yerinde bırakıla), müte’arız olmayam (başkasının hakkına, hukukuna geçmeyem ) ve üşendirmeyem.


3. Anlar dahi rençberlik edeler. Gayrı memleketlerim gibi deryadan ve kurudan sefer edeler, kimesne(kimse) mâni ve müzahim (sıkıntı veren) olmaya, mu’af ve musellem olalar.

4. Ben dahi üzerlerine haraç (vergi) vaz’ edem, sal be-sal (yıldan yıla) eda(ödeyeler) edeler gayrılar gibi. Ve ben dahi bunların üzerlerinde nazar-ı şerifim diriğ buyurmayub koruyam gayrı memleketlerim gibi.

5. Ve kiliseleri ellerinde ola, okuyalar ayinlerince. Amma çan ve nakus çalmayalar. Ve kiliselerin alub mescid etmeyem. Bunlar dahi yeni kilise yapmayalar.

6. Ve Ceneviz bâzirgânları deryadan ve kurudan rençberlik edib geleler ve gideler. Gümrüklerini âdet üzere vereler. Anlara kimesne te’addi (düşmanlık) etmeye.

7. Ve buyurdum ki, yeniçeriliğe oğlan almayam(devşirme asker) ve bir kafiri rızası olmadan Müslüman etmeyeler ve kendüleri aralarında kimi ihtiyar ederlerse maslahatları içün kethuda nasbedeler.

8. Ve buyurdum ki, evlerine doğancı ve kul konmaya ve kal’a-i mezkûre halkı ve bâzirgânları angaryadan mu’af ve musellem olalar.
Böyle bileler… Alâmet-i şerife i’timad kılalar… 

 


 KuluHaber internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları KuluHaber Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz. Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yazara ait diğer köşe yazıları

E-BÜLTEN ABONELİK

YASAL UYARI: Bu site içerisinde yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur. Site içerisinden alınan alıntılar kaynak gösterilerek yayınlanabilir. Site içerisinden yapılan yorumlardan yorumu yapan ilgili sorumludur ve sitenin yorumları yayınlama hakkı saklıdır.

Adres : Hakan Akdağ
Tel :+905414910647
Bu site 0.094 saniyede yüklenmiştir. [Hata Bildir]